Yapı denetimi için radikal öneriler

E-mail Gönder

11 Kasım 2011 Cuma 17:47

Ülkemizde 1999 depremi sonrası uzun süredir yapılması gereken başıboş inşaat sektörünün bir denetim altına alınması için KHK ile yapı denetim firmalarının kurulmasına karar verilmiştir. 6 ay gibi süren bu kanun hükmünde kararname ne yazık ki meslek odalarının açtığı dava sonucu iptal edilmiş ancak mevcut hükümet meslek odalarından daha ileri görüşlü davranarak bundan geriye dönüşü kabul etmemiş ve 4708 Sayılı Kanun’u çıkararak yapı denetim kurumunu kanun güvencesi altına almıştır.

KHK zamanında 27 ili kapsayan uygulama her nedense müteahhitlik kurumunun baskısıyla kanunlaştığında 19 ile düşürülmüştür. Ve her nedense bu uygulama en büyük tepkiyi bilim insanlarından görmüş ve neredeyse yok sayılmıştır. Pratikteki uygulamadan bihaber bu kitlenin muhalefetine rağmen yapı denetimler birçok zorlukla uğraşmış çok geniş sorumluluk yüklenen bu insanlar hiçbir yaptırım hakkı verilmemesine rağmen 10 yıldan uzunca bir süredir çok cefakar bir mücadele vererek eski köhnemiş inşaat sektörünü bir disipline sokmayı başarmışlardır.

Tabii burada proje normlarının değiştirilerek eskiye göre 5 kat daha sağlam emniyet katsayısıyla üretilmiş projelerin doğruluğunu denetlemişlerdir. Bu sistemde deniz kumuyla, elle karılarak yapılan betonlar bitmiş, düz haddene demirlerini kullandırmamışlardır. Bugün hiçbir müteahhit artık elle karılmış beton kullanmayı veya vasıfsız aderans sağlamayan düz demir kullanmayı ve proje kesitlerinden daha düşük kesitlerde taşıyıcı sistemi karmayı aklına bile getirmemektedir.  Tabii ki bu sistemin hataları veya kanunun birçok eksiği vardır. Burada amaç bu kurumu yok etmeyi değil hata ve eksikleri nasıl giderip daha kaliteli bir yapı denetim sistemi kurmamız gerektiğini göstermek olmalıdır.

10 yıllık deneyim bize şunu göstermiştir ki;

1. Yapı denetim firması sayısı sabit tutulmalı, 10 kusur yıldır faaliyet gösteren bu firmalar artık kurumsallaşmış olup ufak tefek problemlerden kapatılmamalıdır. Para cezası, men gibi çeşitli cezalar verilebilmelidir.

2. Yapı denetim firması ile müteahhidin direk ilişkisi kesilmeli, yapı denetim firması iş almak için müteahhitlerle para pazarlığına oturmamalı, Bayındırlık veya Yapı Denetim İl Komitesi tarafından işler dağıtılmalıdır. Para ilişkisi olduğu sürece firmalar bazı tavizler vermek zorunda kalmaktadırlar.

3. Yapı Polisi oluşturulmalıdır. Küçük birimlerde veya büyük inşaatlarda belediyeler  yaptırım uygulamakta yetersiz kalabilmektedir.

4. Beton firmaları ruhsatsız inşaatlara yapı denetimin izni olmadıkça beton dökememeliler ayrıca beton birliği üyesi olmayan beton firmalarına beton dökme izni verilmemeli.

5. Son Van depremi de göstermiştir ki; kamu binaları depremde en ağır hasarı görmüştür.

Denetimin, özel bina, kamu binası, TOKİ vs. ayrımı olmamalı tüm konutlar denetim dahili olmalıdır. Yapı denetim 19 ilde geçerli olup, Van gibi 62 il ve ilçeleri bu yılbaşına kadar yapı denetimsiz binalar inşa etmişlerdir ki sonuçlarını hep beraber görmekteyiz. Yapı denetim bu eksikleriyle dahi Van’da uygulansa idi 1999 yılı öncesi yapılar hariç hemen hemen hiçbir yapı yıkılmayacaktı.

Bayındırlık Bakanlığı’nın başına Erdoğan Bayraktar gibi deneyimli birinin gelmesi ile bütün bu aksaklıkların giderileceğine dair umutlar artmıştır. Mühim olan yeni çıkacak kanunda bu işin mutfağında olan her kesimin (yapı denetimler, belediyeler, bakanlık, odalar üniversiteler) görüşleri derlenerek uzun yıllar değiştirilmesini düşünmeyeceğimiz bir Yapı Denetim Kanunu çıkarılarak tüm yurtta uygulanmasını sağlamaktır.

Yaptığımız iş çok önemli olup meslektaşlarımızın işini ciddiye alarak yapılması gerekmektedir. Bir doktorun hatası bir insanı öldürür ancak bir mühendisin hatasının yüzlerce cana mal olacağını kimse unutmamalıdır.

İnsanlar çoluk çocuğuyla her türlü afette rahatça oturabilecekleri sıcak yuvalar dileğiyle, geleceğe güvenle bakalım.